+ Ana sayfanız yapın! + Favorilerinize ekleyin! Add to Google RSS Kayıt
Ol
e-Bülten Kayıt Giriş Yap
 
 
 
 
Sağlık Paneli Ana Sayfa Yazdır Arkadaşına Gönder
Kadın Hastalıkları ve Doğum / MAKALELER Prof.Dr. M. Cihat Ünlü
 
 
ALT BAŞLIKLAR
Listelenen içerikleri, belli bir alt başlıkta/alt branşta filtrelemek için, aşağıdaki listeden seçim yapabilirsiniz.

+ Tüm Alt Başlıklar + Genel Konular





MAKALELER: Üreme Sağlığı ve Modern Doğum Kontrol Yöntemleri

İçerik Eklenme Tarihi: 11.08.2009

Yazar
Prof.Dr. M. Cihat Ünlü

Paylaş ve Kaydet

 Üreme sağlığı hizmetleri günümüzde insan hakları kapsamında düşünülmesi gereken en önemli kavramlardan biridir. Bu sağlık kavramı için üreme hakları birey ve çiftler tarafından bilinmelidir

Peki nedir üreme hakları? ‘’ Tüm çiftlerin ve bireylerinin çocuklarının sayı, aralık ve zamanlaması konusunda hiçbir ayrımcılık, şiddet ve baskı olmaksızın özgürce ve bireysel sorumlulukla karar verme hakkıdır.’’ Bunun için gerekli bilgi ve olanaklara sahip olma hakkı ve en yüksek standartta cinsel sağlık ve üreme sağlığına erişim hakları bu kapsam altında incelenmektedir. Buradaki amaç, kadın ve erkek bireylerin üreme konusunda bilgilendirilmiş ve karar verme açısından toplumda yetki sahibi olabilmeleridir. Bu amaç için doğru ve modern bilgilendirme birey için şarttır.

BİREYLERİN ÜREME HAKLARI

* Doğurganlıkların düzenlenmesi
* Güvenli bir gebelik sağlanması
* Güvenli bir doğum sağlanması
* Bebek ve çocuk sağlığı
* Sağlıklı büyüme ve sağlıklı ergenlik dönemi

Doğum kontrol metotlarının tarihi, insanlık tarihinin ilk sayfalarına dayanmaktadır. Özellikle zaman içerisinde bu metotlarda da tıp alanının diğer dallarında olduğu gibi hızlı gelişmeler birbirini izlemiştir. Yaygın olarak kabul gören ve günümüzde geleneksel yöntem olarak adlandırılan, geri çekilme ve takvim metodu gibi yöntemler, zaman içerisinde başarısızlık oranlarının yüksek olması ve yarattıkları sosyo-ekonomik sonuçlardan dolayı gelişen toplumlar tarafından terk edilmiştir. Ancak halen gelişme döneminde olan toplumlarda bu metotlar kullanılmakta ve yarattıkları sonuçlar hem bu toplumlar hem de diğer dünya ülkelerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Geleneksel metotların olumsuz etkileri, öncelikle o toplumun anne ve çocuk sağlığını ciddi olarak etkilemekte ve ileri gelişmişlik göstergelerinden sayılan anne ve bebek ölüm sayılarını yüksek oranlarda arttırmaktadır. Günümüzde aşağıda sayılan sebeplerden dolayı doğum kontrol yöntemleri ( kontraseptif metodlar ) önerilmektedir.

Dünyada her yıl 515.000 kadın gebelik nedeniyle ölmektedir. Yine her yıl 8 milyon bebek yaşamını, sağlıksız gebeliklerin sonucunda yitirmektedir. Ülkemizde gebeliklerin yaklaşık dörtte birini istenmeyen gebelikler oluşturmakta ve bunların 150 bini istemli düşükle sonlandırılmaktadır. Ne yazık ki bu işlemleri yaklaşık 1/3 ila 2/3 ü sağlıksız koşullarda gerçekleştirilmektedir. Sonuçta bu sorunlar nedeniyle insan ömrü %10-15 azalmakta ve kadınlarda bu etkilenme %22 iken erkeklerde %3 dolaylarında gerçekleşmektedir. Yukarıdaki maddelerin ve cümlelerinde irdelediği gibi doğum kontrol yöntemlerinin kullanımı ile özellikle anne ve çocuk ölümlerinin engellenmesi, ergenlik sürecinde sağlıklı bir dönem geçirilmesi, kadının sosyal olarak daha kabul edilir ve güçlü bir statüye yerleşmesi gibi sadece bireysel sağlığın değil, tüm kadın topluluğunun üreme sağlığı ve haklarının yakından etkileneceği ya da güçleneceği açıktır. Ayrıca yukarıda sayılan nedenlerden ötürü, geleneksel yöntemler yerine sizlerin sağlığı açısından, modern yöntemlerin kullanımı ciddi faydalar sağlayacaktır. Modern doğum kontrol yöntemleri içerisinde kondom, spermisidler, rahim içi araçlar, hormonal doğum kontrol yöntemleri ve bunların birleşimi sayılabilir. Bu metodların kullanımı ile doğum kontrol yöntemlerinin koruyuculuk oranları yükselmekte, istenmeyen gebeliklerin sayıları azalmakta ve sundukları ek avantajlar sayesinde kadın sağlığını arttırıcı etkiler sağlamaktadır. Metotlarına göre değişen ek avantajlar ve etkiler sayesinde birey kendisine, yaşına ve sağlığına en uygun yöntemi seçme hakkına sahiptir.

NEDEN DOĞUM KOTROLÜ

• Kadınlarda özellikle Türk kadınlarında çok sık görülen kansızlık azalır
• Gebelik ve doğuma bağlı ölüm riski azalır
• Kadınlardaki iltihabi pelvik hastalıkları ve buna bağlı kısırlık azalır
• Erken yaştaki gebelik ve buna bağlı riskler azalır
• Sağlıksız, zayıf bebek doğurma riski azalır
• Bebek ölümleri azalır
• Yiyecek içecek ve diğer kaynaklar daha çok bulunur
• Eğitim imkânları fazlalaşır
• Çiftler daha mutlu ve güvenli ilişki kurabilirler

 

Buna rağmen dünyada ve ülkemizdeki çiftlerin büyük bir kısmı hala geleneksel, etkinliği ve güvenirliği düşük ve hatta sağlık açısından sakıncalı yöntemlerle, doğum kontrolü uygulamaya çalışmaktadır. Bu duruma neden olan faktörlerden en önemlileri çiftlerin doğum kontrol hakkında yeterli bilgiye sahip olmamaları ve hatta kulaktan dolma yanlış bilgiler ile, bu modern ve güvenilir yöntemlerden uzaklaşmalarıdır. Özellikle modern yöntemlerin kısırlığa yol açması ve geri dönüşümsüz olduğu gibi yanlış duyumlar ön plandadır.

Bunların yanı sıra gebeliğin önlenmesinde modern yöntemler ile geleneksel yöntemler arasında, çok fark olmadığı yönündeki yanlış inanışta etkin olmaktadır. Ayrıca her yöntem kendine has etkinlik sürelerine sahiptir. Ancak gebelik istemi olduğu zaman, modern yöntemlerin kullanımının bırakılması yada kesilmesi ile üreme yeteneği geri kazanılmaktadır.

‘’ TÜM ÇİFTLERİN VE BİREYLERİN ÇOCUKLARININ SAYI, ARALIK VE ZAMANLAMASI KONUSUNDA HİÇ BİR AYRIMCILIK, ŞİDDET VE BASKI OLMAKSIZIN ÖZGÜRCE VE BİREYSEL SORUMLULUKLA KARAR VERME HAKKI VARDIR. ’’

MODERN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

DOĞUM KONTROLÜ YÖNTEM SEÇİMİNİ ETKİLEYEN ÇEŞİTLİ FAKTÖRLER VARDIR

  • Yaş ve yaşam biçimi
  • Kişinin veya çiftin ileride çocuk isteyip istemeyecekleri
  • Ailelerini tamamlayıp tamamlamadıkları (Yeterli çocuk sayısına sahip olup olmamaları)
  • Genel sağlık durumları
  • Gebe kalmaktan ne derecede kaçındıkları
  • Cinsel yoldan bulaşan hastalıklardan korunma gereksinimi duyup duymadıkları

Araştırmalar kişi yada çiftlerin doğum kontrolünden aşağıdaki neticeleri beklediklerini göstermektedir.

  • %100 etkili olmalıdır
  • Yan etki olmamalıdır
  • Cinsel ilişkiyi etkilememelidir ( İlişkiden bağımsız olmalı )
  • Yöntem terk edildiğinde doğurganlık tam olarak sürmelidir 

KONDOM ( PREZERVATİF )

Penise veya vajene ( hazneye ) cinsel ilişki öncesinde takılan sentetik, plastik bir kılıf ile gebelikten korunma yöntemidir. Meni, bu kılıf içerisinde uçtaki boşlukta hapis olmaktadır. Günümüzde bu yöntemin başarı şansı spermisid ( sperm öldürücü maddeler ) artırılmaktadır. Gebelikten korunma oranları doğru kullanım ile %95-98 olarak bildirilmektedir. Ancak pratikte karşılaşılan kontrol oranları %88-79 arasında yer alır. Özellikle çok partnere ( cinsel eş ) sahip olanlar ve düzenli bir cinsel yaşama sahip olunmayan hallerde önerilmektedir. Bu yöntemin sunduğu en önemli ek avantaj, cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı bir bariyer görevi sunmasıdır. Genel olarak düzensiz cinsel yaşam, değişik cinsel eşler ile cinsel ilişkinin yaşandığı ve cinsel ilişki yaşının daha düşük olduğu toplumlarda ergenlik döneminde kullanımının önerilmektedir. Etkinlik kullanım süresi boyuncadır.

RAHİM-AĞZI BAŞLIKLARI VE DİYAFRAM

Cinsel ilişki öncesinde hazneye rahim ağzını bir şapka gibi saracak şekilde yerleştirilen sentetik, plastik başlık. Bariyer yöntemler arasında sayılan bu araçların gebelikten koruma başarısı %82-94 olarak bildirilmiştir. Kullanım zorluğu ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara koruma konusundaki olumsuzlukları sebebi ile yeterli kullanım alanı bulunamamıştır. Meninin rahim ağzı yoluyla rahime oradan da tüplere yapacağı yolculuğu engellemesi en önemli mekanizmasıdır. Etkinlik kullanım süresi boyuncadır.

RAHİM – İÇİ ARAÇLAR

Basit bir yöntem ile rahim içerisine yerleştirilen, çoğunlukla ‘’T’’ ve ya spiral v.b. değişik şekillere sahip, bakır, hormonal ( progesterron ), v.b. içeriklere sahip araçlardır. Gebeliğin yerleşmesini, rahim içi dokusunun gebelik için uygun tipe gelmesi ve yumurta ile sperm hücresinin seyahatini engelleme yoluyla gebeliği önler. Pratik anlamda gebeliği engelleme oranları tiplere göre değişmekle beraber yaklaşık %97-99.9 olarak bildirilmiştir. Metal enerjisi bulunanlarda uygulanamaması, iç üreme organlarının iltihabı durumuna olası bir yatkınlık sağlaması, kanama miktarı ve düzeninin değişmesi bildirilen yan etkileridir. Yaklaşık kullanım süresi 5 yıldır ve daha uzun kullanım süresi önerilmemekte, mutlak yeni bir rahim içi araçla değiştirilmesi gerekmektedir.

HORMONAL DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

Gebeliğin önlenmesinde; hormonal olarak yumurtanın ve spermin seyahatinin engellenmesi, rahim içi kalınlığının kontrolü ile döllenmiş hücrenin yerleşmesinin önlenmesi ve rahim ağzı gibi diğer kadın üreme organları üzerindeki değişik etkiler ile doğum kontrolü sağlayan metotlarıdır.

DOĞUM KONTROL HAPLARI

Östrojen ve progesteron içerikli ağızdan günlük alınan haplardır. Günümüzde bu haplardaki horman düzeyleri doğal adet günlerindeki düzeylere göre ayarlanmıştır. Sürekli ve düzenli kullanımda doğum kontrolü, diğer hormonal yöntemlerdeki gibi sağlanmaktadır. Bu ilaçların gebeliğin önlenmesindeki etkinlikleri %99-99.9 olarak bildirilmiştir. Doğum kontrol etkinliğinin yanı sıra bu hapların belirli sürelerde kullanımı ile yumurtalık ve rahim kanseri riskleri normal toplum oranlarına nazaran azalmakta ve adet düzenleri doğal zaman dilimlerinde olmaktadır. Belirtilen kullanılması sakıncalı kişiler arasında özellikle sigara alışkanlığı olan kadınlar yer almaktadır. (Günde 5 adetten fazla ) Bu hormonal haplar, hem yüksek etkinliğe sahip, hem de güvenli ek avantaj sunmaktadır. Özellikle 35 yaş altı, tek cinsel eşi olan ve sürekli bir cinsel yaşama sahip, sigara kullanımı olmayan ve sürekli kullanıma uyum sağlayan kişilere önerilmektedir. Etkinlik kullanım süresi ile olmakta, ilacın kesilmesinden hemen sonra gebelik koruması sona ermektedir.

MİNİPİL ( KÜÇÜK HAPLAR)

Sadece progesteron hormonu ihtiva etmektedir. Özellikle gebelik sonrası emziren kadınlarda etkindir ve bu kişilere önerilmektedir. Ancak doz, zaman kesinliği ve günde birden fazla sayıda alınması zorunlulukları gibi kullanım zorunlulukları dezavantaj yaratmaktadır. Gebelikten koruma oranları doğru ve düzenli kullanım ile %95-99.5 olarak bildirilmiştir. 

HORMON İÇERİKLİ İĞNELER

Yağlı eriyik içerisinde sadece progesteron hormonu içermektedir. Etkinlik sürelerine göre üç aylık ve bir aylık iğne prepartları olarak ayrılmaktadır. Üç aylık iğneler 90(+/-)7 gün, aylık iğneler 28(+/-)3 günlük aralar ile uygulanmaktadır. Kas içine yapılarak belirli sürelerde hormon içeriklerinin salınması ile hormonal olarak doğum kontrol özelliği göstermektedir. Gebeliği önleme oranları diğer hormonal yöntemler gibi yüksek oranlarda olmasına karşın adet döneminde bazı düzensizlikler yapabilmeleri sebebi ile diğer hormonal yöntemlere göre daha az sıklıkta tercih edilmektedirler. Gebelikten koruma oranları %99.7 olarak bildirilmiştir.

HORMON İÇERİKLİ RAHİM - İÇİ ARAÇLAR

Rahim içi araçlara progesteron hormon içeriklerinin eklenmesi ile piyasaya sunulmuştur. Hem rahim içi araçların etki mekanizmaları hem de hormonal içeriğin etkileri ile gebeliği önlemektedirler. Ayrıca özellikle rahim iç kalınlığı üzerine yarattıkları bazı durumlarda olumlu etkilerden dolayı doğum kontrolü amaçları dışında da kullanılmaktadırlar. Özellikle tüm vücut yerine sadece rahim içi kalınlığı üzerine yarattıkları hormonal etki bir diğer avantajdır. Bildirilen doğum kontrol etkinlik oranları %99.7-99.9 dur. Ortalama 3-5 yıl süre ile gebeliği önleyebilmektedir.

VAJİNAL HALKALAR

Cinsel ilişki öncesinde vajene ( hazneye ) yerleştirilmesi ile gebeliğin önlenmesidir. Özellikle hormonal içerikleri bu kontrolde, etki mekanizmasını oluşturmaktadır. Sadece progesteron yada östrojen ve progesteron içerikli olanları vardır. Kullanım süresi boyunca kontrol sağlanmaktadır.

HORMON İÇERİKLİ İMPLANTLAR

Progesteron hormon içeriği olan ve zaman içerisinde dengeli salınım yapan, son derece küçük cilt altı implantlarıdır. Son yıllarda özellikle Avrupa’da da yaygın kullanım imkanı bulmuştur. Ortalama gebelikten korunma süreleri 3-5 yıldır. Gebelikten korunma başarı oranları ise %99.8-99.9 olarak bildirilmiştir. Son derece kolay ve çabuk ( 1 dakika ) uygulama ve çıkartma ( 1-3 dakika ) işlemleri ile rahatça uygulanabilmektedir. Başarısızlık oranlarının son derece düşük olması ve kullanım devamlılığı gerektirmemesi, etkinlik süresinin uzun olması avantajlarıdır.

GELECEKTEKİ DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

Günümüzde en güvenli ve kullanışlı, çiftlerin ihtiyacına en doğru cevabı veren yöntemler araştırılmaktadır. Özellikle aşılar, erkek doğum kontrol metotları, implantlar ve rahim içi sistemler, çalışmalarda ön plana çıkmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: kondom , prezervatif , doğum kontrol yöntemleri , doğum kontrol hapları , rahim içi araçlar , minipil , hormon içerikli iğneler , hormon içerikli rahim içi araçlar , vaginal halkalar ,

Paylaş ve Kaydet



EN ÇOK OKUNANLAR

EN SON EKLENENLER
BRANŞ DOKTORU KİMDİR?
Prof.Dr. M. Cihat Ünlü
Kadın Hastalıkları ve Doğum

Dr. Cihat Ünlü 1955 yılında doğdu. 1979 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden (AÜTF) mezu...

+ Devamını okumak için tıklayınız

  Acil
Yrd.Doç.Dr. Ayhan Özşahin
Adli Bilimler
Prof.Dr. Sermet Koç
Aile Hekimliği Ve Check-Up
Uzm.Dr. Cüneyt Özüak
Anatomi
Prof.Dr. Salih Murat Akkın
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Prof.Dr. Ercüment Yentür
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Prof.Dr. Mehmet Yaşar Kaynar
Cinsel Sağlık
Prof.Dr. Doğan Şahin
Çevre ve Halk Sağlığı
Uzm.Dr. Murat Fırat
Çocuk Hastalıkları
Prof.Dr. Haluk Çokuğraş
Diş hekimliği
Dt. Celal Yıldırım
Dt. Saba Eryılmaz
Diyabet Ve Metabolizma
Prof.Dr. Temel Yılmaz
Enfeksiyon Hastalıkları
Prof.Dr. Haluk Eraksoy
Farmakoloji
Prof.Dr. Aydın Barlas
Genetik Bilimler
Prof.Dr. Turgut Ulutin
Göğüs Cerrahisi
Prof.Dr. Kamil Kaynak
Göğüs Hastalıkları
Prof.Dr. Gül Öngen
Kadın Hastalıkları ve Doğum
Prof.Dr. M. Cihat Ünlü
Kardioloji
Prof.Dr. Zeki Öngen
Klinik Beslenme
Prof.Dr. Ercüment Yentür
Kulak Burun Boğaz
Prof.Dr. Asım Kaytaz
Prof.Dr. Ferhan Öz
Psikiyatri
Prof.Dr. M. Kemal Arıkan
Sağlık Politikaları
Yrd.Doç.Dr. Haluk Özsarı
Sağlık Tartışma Platformu
Op.Dr. M.Şükrü Güner
Sağlıklı Beslenme Ve Diyet
Doç.Dyt Emel Özer
Seyahat Sağlığı
Prof.Dr. Volkan Korten
Sosyal Psikiyatri
Prof.Dr. Doğan Şahin
Termal Sağlık Ve SPA Wellness
Prof.Dr. M.Zeki Karagülle
Tıbbi Onkoloji
Prof.Dr. Adnan Aydıner
Tıp Hukuku
Prof.Dr. Faik Çelik
Tıp ve Sanat
Prof.Dr. Faik Çelik
Üroloji
Prof.Dr. Emre Akkuş
 

 
 
 
Copyright 2018 Tüm hakkı saklıdır. Designed by: OrBiT
RSS Kayıt Ol e-Bülten Kayıt Giriş Yap
saglikpaneli.com ANA SPONSORLARI
saglikpaneli.com İÇERİK SPONSORLARI


SAĞLIK MERKEZİ KISA YOLLARI
Acil | Kardioloji | Adli Bilimler | Kulak Burun Boğaz | Aile Hekimliği Ve Check-Up | Diyabet Ve Metabolizma | Çocuk Hastalıkları | Farmakoloji | Anatomi | Anesteziyoloji ve Reanimasyon | Çevre ve Halk Sağlığı | Diş hekimliği | Enfeksiyon Hastalıkları | Sağlıklı Beslenme Ve Diyet | Göğüs Cerrahisi | Seyahat Sağlığı | Üroloji | Sağlık Politikaları | Psikiyatri | Göğüs Hastalıkları | Genetik Bilimler | Tıbbi Onkoloji | Diş hekimliği | Sağlık Tartışma Platformu | Diş hekimliği | Klinik Beslenme | Diş hekimliği | Genel Konular | Beyin ve Sinir Cerrahisi | Kadın Hastalıkları ve Doğum | Termal Sağlık Ve SPA Wellness | Diş hekimliği | Tıp Hukuku | Tıp ve Sanat | Cinsel Sağlık | Sosyal Psikiyatri |
SAĞLIK KONULARI
Cinsel Sağlık | Çocuk Psikolojisi | Diyabet | Domuz Gribi | Ergenlik - Adolesan Sağlığı | Erken Boşalma | Fitnes | Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar | Grip ve Soğuk Algınlığı | Güzellik&Estetik | Hamilelik | HIV/AIDS | Hipertansiyon | İlkyardım | İnfertilite/Kısırlık | İnme | Kanser | Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi | Kuş Gribi | Obezite | Sağlık Mevzuatı | Sertleşme Sorunu | Ses Kısıklığı | Sigara | Stres | Tamamlayıcı Tıp |
Sağlık Paneli
Sağlık Paneli Hakkında | Kullanım Koşulları | Gizlilik Sözleşmesi | Yasaklı Ürünler | Ürün Listeleme Kuralları | Üyelik Sözleşmesi | Telif Hakları Hakkında | Güvenli Alışveriş, Satıcı ve Alıcı Sözleşmesi | Güvenli Ticaret ve Ödeme Sisteminin Tanımı | Kişisel Sağlık Profili Yetkilendirme Sözleşmesi | Doktor Üyelik Sözleşmesi | Bize Ulaşın | E-bültenler | Üye Doktorlar | Üye Kurumlar | Doktor Ara | Kurum Ara | Forum | Tartışma Platformu
A - Z
Branşlar A-Z | Slide Show A-Z | Kadın Sorunları A-Z | Erkek Sorunları A-Z | Çocuk Sorunları A-Z | Anketler A-Z | İnteraktif Araçlar A-Z